ความผิดพลาดของรัฐบุรุษ (๒)

 
มาถึงตรงนี้คงสามารถเปรียบเทียบและสรุปได้เสียที
 
น่าจะพอเห็นแล้วว่า ในสงครามอันยิ่งใหญ่จากมหากาพย์ทั้งสองเรื่อง บังเอิญมีตอนที่เกี่ยวพันกับผู้หลักผู้ใหญ่อยู่ด้วย โดยผู้หลักผู้ใหญ่ถูกดึงลงมาเกี่ยวข้องในความขัดแย้ง และการวางตัวในสถานการณ์เช่นนั้นเองที่ทำให้อุดมคติของความเป็นผู้ใหญ่แต่ละแบบถูกฉายออกมา
 
ในมหาภารตะ ผู้ใหญ่ซึ่งโดยพื้นฐานล้วนแต่นิสัยดีอย่างประเสริฐกลับวางตนเลือกข้างไม่เหมาะสม จงรักภักดีแบบไม่ลืมหูลืมตา เกิดมิจฉาทิฐิ   ผู้อ่านจึงมีสิทธิที่จะกังขาและมองเห็นว่าตัวละครในเรื่องไม่ใช่ว่าดี-ร้ายแบบตายตัว  เมื่อต้องเผชิญหน้ากลางสมรภูมิ พวกปาณฑพต้องละความเกรงอกเกรงใจต่อ "ผู้หลักผู้ใหญ่ของบ้านเมือง" เพื่อเข้าหักหาญด้วย  ในทางกลับกันเมื่อเสร็จศึก พระนางคานธารีก็ละความเกรงอกเกรงใจต่อ "สถานะกึ่งเทพเจ้า" ของกฤษณะ จึงเอ่ยปากสาปแช่งกฤษณะอย่างไม่หวั่นเกรง
 
ในรามเกียรติ์ ท้าวมาลีวราชคือสุดยอดปรารถนาทางอุดมคติของคนที่ได้ชื่อว่าเป็นผู้หลักผู้ใหญ่แล้ว นั่นคือการสามารถผูกขาดอำนาจชี้ขาด-บงการในเรื่องราวต่างๆ ผูกขาดภาพของการมีคุณธรรม-ทรงความยุติธรรม-ไม่มีรัก โลภ โกรธ หลง อคติ  ทุกคนเฝ้ามองด้วยความศรัทธา เมื่อเอ่ยวาจาใดมาก็ไม่มีใครกังขา
 
หากรามเกียรติ์คือตัวอย่างการผูกขาดคุณธรรมไว้กับผู้ใหญ่ (อาจรวมถึงตัวแทนเทพเจ้า) มหาภารตะก็คือตัวอย่างการทลายระบบผูกขาดนั้นลง เปิดโอกาสให้กังขาตั้งข้อสงสัย เช่น การอ้างความจงรักภักดีนั้น จำเป็นต้องถูกต้องในตนเองเสมอไปหรือ?
 
ดังที่กล่าวมาก่อนหน้านี้แล้วว่า สังคมไทยโน้มเอียงไปในทางคติพึ่งพิงผู้ใหญ่ เพราะผลจากการผลิตซ้ำทางอุดมการณ์ของฝ่ายพลังศักดินา-อำมาตยาธิปไตย ซึ่งยังผลให้เกิดการครอบงำ-ควบคุมความหมายของ "คุณธรรม-ความดี" แบบที่เอื้อประโยชน์ต่อพลังฝ่ายนั้นเอง  การสั่งสมสิ่งเหล่านี้กลายเป็น "ทุนทางสังคม" ของพลังศักดินา-อำมาตยาธิปไตย ชนิดที่ใครก็แข่งไม่ได้  นอกจากแข่งไม่ได้ยังถึงขั้นที่เจ้าของเอาไปใช้ตราหน้าฝ่ายตรงข้ามได้อย่างง่ายดาย
 
ยกตัวอย่าง เช่น ให้คุณยี้ห้อยออกมารณรงค์เรื่องคุณธรรม-จริยธรรม-ทดแทนบุญคุณแผ่นดิน  ท่านคิดว่าผู้ฟังจะฟังได้เคลิบเคลิ้มเท่ากับป๋าพูดหรือไม่?  สำหรับคนส่วนใหญ่แค่เอาหัวข้อเหล่านั้นไปจับคู่กับคุณยี้ห้อย เข้าใจว่าผู้ฟังก็เกิดอาการจินตนาการเป็นพิษเสียก่อนแล้ว
 
อ้าว! แล้วการผูดขาดความหมายนี้มันไม่ถูกต้องหรือ? กลุ่มพลังศักดินา-อำมาตยาธิปไตยเขารวบรวมเหล่าผู้มีคุณธรรมสูงทั่วแผ่นดินเอาไว้จริงๆ ไม่ใช่เหรอ? (ดังที่กล่าวแล้วว่า ส่วนมากมาจาก "2 ราช" คือ ราชการ กับ ราชสำนัก) 
 
ผมกลับมองว่า ความหลงใหลในรัฐบุรุษของคนจำนวนมากมีที่มาจากการครอบงำ ลองพิสูจน์ดูง่ายๆ โดยทดลองถามคนในยุคนี้ว่า ที่บอกกันว่าท่านๆ เหล่านั้นดีแสนดี รักบ้านรักเมืองนั้นน่ะ ช่วยจาระไนความดีหรือผลงานให้ฟังสิว่าท่านทำคุณอะไรมาบ้าง
 
เพราะถ้าหากความเชื่อของเรามาจากการเรียนรู้และสั่งสมความรู้อย่างแท้จริง เราต้องอธิบายสิ่งที่เรารู้ได้เหมือนกับการตอบว่า ทำไม 1+1 = 2  ทำไม demand function จึงเป็น negative slope  ทำไมน้ำมันลอยเหนือน้ำ ฯลฯ 
 
แต่สมัยป๋าครองเมือง ท่านทำคุณอะไรไว้บ้าง? (อย่าเอาคุณลักษณะประเภท ซื่อสัตย์หรือจงรักภักดีมาปนนะครับ นั่นไม่ได้เรียกว่าผลงาน) ผมเชื่อว่าคนต้องตอบได้น้อยกว่าผลงานที่ทักษิณทำไว้เสียอีก จริงอยู่คนอาจจะบอกว่าทักษิณโฆษณาเยอะ แต่ควรที่ป๋าจะพ่ายแพ้ในสงครามความทรงจำเพียงนั้นเชียวหรือ? หรือแม้แต่เทียบกับคุณชวลิต ผมคิดว่าคนก็จำเรื่องการลดค่าเงินในสมัยของเขาได้แม่นยำกว่า  แล้วไยคนถึงจำผลงานป๋าได้น้อยนัก 
 
ที่จริงแล้วเป็นโชคของป๋ามากกว่าที่คนจำอะไรกันไม่ได้มากนัก จึงลืมไปว่าป๋าก็โชกโชนมาในเกมอำนาจเหมือนกับปุถุชนอื่นๆ เช่น เขาว่าป๋าเป็นใหญ่มาจากการหักหลังนายกเขียวหวานบรั่นดี, เขาว่าป๋าเป็นใหญ่แล้วรื้อนั่งร้าน พวกยังเติร์กเลยจัดกบฎเมษาฮาวายให้ป๋า, ป๋าเคยยุบสภาแล้วกำหนดวันเลือกตั้งเร็วกว่าน้าเหลี่ยมเสียอีก แต่น้าเหลี่ยมโดนพันธมิตรว่าสาดเสียเทเสียเรื่องกำหนดวันเลือกตั้งไม่เป็นธรรม, หรือ ป๋าเคยหวงอำนาจจนต้องบิ๊กซันเกือบจะก่อเหตุแต่ป๋าก็ชนะอีก ฯลฯ  นี่เป็นตัวอย่างเล็กน้อยๆ เท่านั้น ผมจำเขามาเช่นกัน ถ้าจะอ่านเต็มๆ ต้องอ่านจากงานของ ธนาพล อิ๋วสกุล ซึ่งรวบรวมปุจฉาเหล่านี้ไว้อย่างน่าสนใจยิ่ง
 
เพราะความไม่รู้อดีตเหล่านี้มิใช่หรือจึงทำให้การยัดเยียด-ครอบงำ-ความคุมการสร้างความหมายของ "รัฐบุรุษ" ถูกกำหนดให้เบ็ดเสร็จโดยฝีมือกลุ่มพลังศักดินา-อำมาตยาธิปไตย จนความทรงจำของสังคมถูกจัดการได้ง่ายดายยิ่ง (จะว่าล้างสมองก็ไม่เชิง แต่เพราะพวกเอ็งมันหัวกลวง ข้าจะยัดเยียดภาพผู้เฒ่าคุณธรรมสูงให้ พวกเอ็งก็ไม่มีภาพอื่นมาต่อต้านได้) นอกจากนี้ คุณสมบัติอย่างหนึ่งของการมีบารมีคือ เมื่อมีแล้วบารมีสามารถแผ่ไปยังบริษัท-บริวารได้ ด้วยเหตุนั้นแหละบรรดาลูกป๋าก็เลยเป็นคนดีตามป๋ากันถ้วนหน้า  เมื่อป๋ามีภาพเป็นผู้ "ไม่กระหายอำนาจ" ลูกป๋าก็มีภาพการ "ทำเพื่อบ้านเมือง" อย่างบริสุทธิ์ใจไปด้วยไม่แพ้กัน
 
การควบคุมความหมายเหล่านี้แหละครับที่ทำให้การตั้งคำถามต่อกระบวนการต่อสู้เพื่อแย่งชิงอำนาจในปัจจุบันกระทำได้ยากยิ่ง  มองดูก็รู้ว่า รัฐประหาร 19 กันยา คือ การชิงอำนาจกลับมาอยู่ในมือกลุ่มพลังอำมาตยาธิปไตย แต่จนบัดนี้ไม่มีข่าวโทรทัศน์สักช่องกล้าวิพากษ์วิจารณ์หรือแสดงกึ๋นในเรื่องนี้ เปิดไปๆ โดยเฉพาะช่อง 5 มีแต่กระแสเชิดชูว่าทำไปเพื่อให้บ้านเมืองสงบ ไม่แตกแยก พาบ้านเมืองไปในทางที่ดีขึ้น (นิยามว่าดีของแต่ละคนต้องเหมือนกัน?)
 
แล้วจะไม่ให้คิดได้อย่างไรว่า อิทธิฤทธิ์ของ "คติพึ่งพิงท้าวมาลีวราช" มีจริง เพราะสภาพที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ก็ด้วยการควบคุมของรัฐบาลคุณธรรม นายกที่ป๋าการันตีว่า "ดีที่สุด" และขุนทหารลูกป๋ามิใช่หรือ
 
ไม่อยากจะถามซ้ำก็ต้องถามว่า กลุ่มพลังศักดินา-อำมาตยธิปไตยจะต้องการจะอะไรมากไปกว่านี้อีกหรือ  ตอนนี้สามารถบงการทุกภาคส่วนได้ คนเชื่องเชื่อในคุณธรรม-ความดีงาม ไม่กล้าตั้งคำถาม ฝ่ายต่อต้านถูกผลักให้จมอยู่กับภาพของผู้ทำลายความสงบของบ้านเมือง  ขณะเดียวกันก็ผลักดันรัฐธรรมนูญที่ลดพลังการเลือกตั้ง เพิ่มพลังการแต่งตั้ง และบอนไซพรรคการเมือง  นี่มันบรรยากาศทางการเมืองในอุดมคติของใคร? ให้ประโยชน์กับใครกัน?
 
ในวรรณกรรม ความผิดพลาดของรัฐบุรุษมีเพียงมิจฉาทิฐิ  แต่หากรัฐบุรุษมีทั้งมิจฉาทิฐิและมีตัณหาอันแรงกล้า (ที่จะควบคุมความเป็นไปของสังคมตามที่ตนต้องการ) แถมยังมีเครื่องมือพร้อมสรรพ (ทั้งสรรพกำลังและอุดมการณ์) มันจะเลวร้ายขนาดไหนสำหรับฝ่ายที่มีความเห็นต่างและเป็นคนกลุ่มน้อยในสังคม
 
หากตอนนี้อยู่ในจักรวาลของ Star Trek ผมคงจะบอกว่าบ้านเมืองตอนนี้อยู่ในสภาวะที่ "ความดันบรรยากาศสูงกว่า Federation starship อยู่ 2 กิโลปาสคาล ความชื้นอยู่ที่ระดับเฉลี่ย 92% และอุณหภูมิเท่ากับ 39.1 องศาเซลเซียส"
 
คือ…สภาพแวดล้อมแบบเดียวกับในยานของพวก Borg ครับ หรืออีกนัยหนึ่ง Borg Collective กำลัง assimilate สมาชิกเพิ่ม !!!!
 
ข้อเขียนนี้เป็นตอนสุดท้ายของข้อเขียนต่อเนื่องที่ตั้งใจไว้ว่าจะเขียนยาว 4 ตอน ตามลำดับ คือ "มหากาพย์ที่ถูกเลือก/มหากาพย์ที่ถูกทิ้ง…คติพึ่งพิงท้าวมาลีวราช…ความผิดพลาดของรัฐบุรุษ (๑ และ ๒)"
Advertisements
ข้อความนี้ถูกเขียนใน Uncategorized คั่นหน้า ลิงก์ถาวร

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s